(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 121

॥ శ్రీః ॥
7.121. అధ్యాయః 121
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకియుద్ధవర్ణనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-121-0x(4567)(49833)
సంప్రద్య మహత్సైన్యం యాంతం శైనేయమర్జునం।
నిర్హీకా మమ తే పుత్రాః కిమకుర్వత సంజయ॥ 7-121-1(49834)
కథం వైషాం తదా యుద్ధే ధృతిరాసీన్ముమూర్షతాం।
శైనేయచరితం దృష్ట్వా యాదృశం సవ్యసాచినః॥ 7-121-2(49835)
కిం ను వక్ష్యంతి తే క్షాత్రం సైన్యమధ్యే పరాజితాః।
కథం ను సాత్యకిర్యుద్ధే వ్యతిక్రాంతో మహాయశాః॥ 7-121-3(49836)
కథం చ మమ పుత్రాణాం జీవతాం తత్ర సంజయ।
శైనేయోఽభియయౌ యుద్ధే తన్మమాచక్ష్వ సంజయ॥ 7-121-4(49837)
అత్యద్భుతమిదం తాత త్వత్సకాశాచ్ఛృణోంయహం।
ఏకస్య బహుభిః సార్ధం శత్రుభిస్తైర్మహారథైః॥ 7-121-5(49838)
విపరీతమహం మన్యే మందభాగ్యం సుతం ప్రతి।
యత్రావధ్యంత సమరే సాత్వతేన మహారథాః॥ 7-121-6(49839)
ఏకస్య హి న పర్యాప్తం యత్సైన్యం తస్య సంజయ।
క్రుద్ధస్య యుయుధానస్య సర్వే తిష్ఠంతు పాణ్·డవాః॥ 7-121-7(49840)
నిర్జిత్య సమరే ద్రోణం కృతినం చిత్రయోధినం।
యథా పశుగణాన్సింహస్తద్వద్ధంతా సుతాన్మమ॥ 7-121-8(49841)
కృతవర్మాదిభిః శూరైర్యత్తైర్బహుభిరాహవే।
యుయుధానో న శకితో హంతుం యత్పురుషర్షభః॥ 7-121-9(49842)
నైతదీదృశకం యుద్ధం కృతవాంస్తత్ర ఫల్గునః।
యాదృశం కృతవాన్యుద్ధం శినేర్నప్తా మహాయశాః॥ 7-121-10(49843)
స·ంజయ ఉవాచ। 7-121-11x(4568)
తవ దుర్మంత్రితే రాజందుర్యోధనకృతేన చ।
శృణుష్వావహితో భూత్వా యత్తే వక్ష్యామి భారత॥ 7-121-11(49844)
తే పునః సన్న్యవర్తంత కృత్వా సంశపథాన్మిథః।
పరాం యుద్ధే మతిం క్రూరాం తవ పుత్రస్య శాసనాత్॥ 7-121-12(49845)
త్రీణి సాదిసహస్రాణి దుర్యోధనపురోగమాః।
శకకాంభోజబాలహ్లీకా యవనాః పారదాస్తథా॥ 7-121-13(49846)
కులిందాస్తంకణాంబష్ఠాః పైశాచాశ్చ సబర్బరాః।
పార్వతీయాశ్చ రాజేంద్ర క్రుద్ధాః పాషాణపాణయః।
అభ్యద్రవంత శైనేయం శలభాః పావకం యథా॥ 7-121-14(49847)
యుక్తాశ్చ పార్వతీయానాం రథాః పాషాణయోధినాం।
శూరాః పంచశతం రాజఞ్శైనేయం సముపాద్రవన్॥ 7-121-15(49848)
తతో రథసహస్రేణ మహారథశతేన చ।
ద్విరదానాం సహస్రేణ ద్విసాహస్రైశ్చ వాజిభిః॥ 7-121-16(49849)
శరవర్షాణి ముంచంతో వివిధాని మహారథాః।
అభ్యద్రవంత శైనేయమసంఖ్యేయాశ్చ పత్తయః॥ 7-121-17(49850)
తాంశ్చ సంచోదయన్సర్వాన్ఘ్నతైనమితి భారత।
దుఃశాసనో మహారాజ సాత్యకిం పర్యవారయత్॥ 7-121-18(49851)
తత్రాద్భుతమపశ్యామ శైనేయచరితం మహత్।
యదేకో బహుభిః సార్ధమసంభ్రాంతమయుధ్యత॥ 7-121-19(49852)
అవధీచ్చ రథానీకం ద్విరదానాం చ తద్బలం।
సాదినశ్చైవ తాన్సర్వాందస్యూనపి చ సర్వశః॥ 7-121-20(49853)
తత్ర చక్రైర్విమథితైర్భగ్నైశ్చ పరమాయుధైః।
అక్షైశ్చ బహుధా భగ్నైరీషాదండకబంధురైః॥ 7-121-21(49854)
కుంజరైర్మథితైశ్చాపి ధ్వజైశ్చ వినిపాతితైః।
వర్మభిశ్చ తథాఽనీకైర్వ్యవకీర్ణా వసుంధరా॥ 7-121-22(49855)
స్రగ్భిరాభరణైర్వస్త్రైరనుకర్షైశ్చ మారిష।
సంఛన్నా వసుధా తత్ర ద్యౌర్గ్రహైరివ భారత॥ 7-121-23(49856)
గిరిరూపధరైశ్చాపి పతితైశ్చ మహాగజైః।
`ంలేచ్ఛస్థితైర్మహారాజ భిన్నాంజనచయోపమైః॥ 7-121-24(49857)
మృగైర్మంద్రైశ్చ భద్రైశ్చ మృగమంద్రైస్తథాఽపరైః।
భద్రైర్మంద్రమృగైశ్చైవ మృగభద్రైస్తథైవ చ॥ 7-121-25(49858)
భద్రమంద్రైశ్చైవ తథా తథా భద్రమృగైరపి।
తత్రతత్ర ధరా కీర్ణా శయానైః పర్వతోపమైః'॥ 7-121-26(49859)
అంజనస్య కులే జాతా వామనస్య చ భారత।
సుప్రతీకకులే జాతా మహాపద్మకులే తథా॥ 7-121-27(49860)
ఐరావతకులే చైవ తథాఽన్యేషు కులేషు చ।
జాతా దంతివరా రాజఞ్శేరతే బహవో హతాః॥ 7-121-28(49861)
వనాయుజాన్పార్వతీయాన్కాంభోజాన్బాహ్లికానపి।
తథా హయవరాన్రాజన్నిజఘ్నే తత్ర సాత్యకిః॥ 7-121-29(49862)
నానాదేశసముత్థాంశ్చ నానాజాతీంశ్చ దంతినః।
నిజఘ్నే తత్ర శైనేయః శతశోఽథ సహస్రశః॥ 7-121-30(49863)
తేషు ప్రకాల్యమానేషు దస్యూందుఃశాసనోఽబ్రవీత్।
నివర్తధ్వమధర్మజ్ఞా యుధ్యధ్వం కిం సృతేన వః॥ 7-121-31(49864)
తాంశ్చాతిభగ్నాసన్సంప్రేక్ష్య పుత్రో దుఃశాసనస్తవ।
పాషాణయోధినః శూరాన్పార్వతీయానచోదయత్॥ 7-121-32(49865)
అశ్మయుద్ధేషు కుశలా నైతంజానాపి సాత్యకిః।
అశ్మయుద్ధమజానంతం హతైనం యుద్ధకాముకం॥ 7-121-33(49866)
తథైవ కురవః సర్వే నాశ్మయుద్ధవిశారదాః।
అభిద్రవత మాభైష్ట న వః ప్రాప్స్యతి సాత్యకిః॥ 7-121-34(49867)
తే పార్వతీయా రాజానః సర్వే పాషాణయోధినః।
అభ్యద్రవంత శైనేయం రాజానమివ మంత్రిణః॥ 7-121-35(49868)
తతో గజశిరఃప్రఖ్యైరుపలైః శైలవాసినః।
ఉద్యతైర్యుయుధానస్య పురతస్తస్థురాహవే॥ 7-121-36(49869)
క్షేరణీయైస్తథాప్యన్యే సాత్వతస్య వధైషిణః।
చోదితాస్తవ పుత్రేణ సర్వతో రురుధుర్దిశః॥ 7-121-37(49870)
తేషామాపతతామేవ శిలాయుద్ధం చికీర్షతాం।
సాత్యకిః ప్రతిసంధాయ నిశితాన్ప్రాహిణోచ్ఛరాన్॥ 7-121-38(49871)
తామశ్మవృష్టిం తుములాం పార్వతీయైః సమీరితాం।
చిచ్ఛేదోరగసంకాశైర్నారాచైః శినిపుంగవః॥ 7-121-39(49872)
తైరశ్మచూర్ణైర్దీప్యద్భిః ఖద్యోతానామివ వ్రజైః।
ప్రాయః సైన్యాన్యహన్యంత హాహాభూతాని మారిష॥ 7-121-40(49873)
తతః పంచశతం శూరాః సముద్యతమహాశిలాః।
నికృత్తబాహవో రాజన్నిపేతుర్ధరణీతలే॥ 7-121-41(49874)
సాత్వతస్య చ భల్లేన నిష్పిష్టైస్తైస్తథాఽద్రిభిః।
న్యపతన్నిహతా ంలేచ్ఛాస్తత్రతత్ర గతాసవః॥ 7-121-42(49875)
తే హన్యమానాః సమరే సాత్వతేన మహాత్మనా।
అశ్మవృష్టిం మహాఘోరాం పాతయంతి స్మ సాత్వతే॥ 7-121-43(49876)
పాషాణయోధినః శూరాన్యతమానానవస్థితాన్।
న్యవధీద్బహుసాహస్రాంస్తదద్భుతమివాభవత్॥ 7-121-44(49877)
తతః పునర్బస్తముఖైరశ్మవృష్టీః సమంతతః।
అధోబస్తైః స్థూలబస్తైర్దరదైః ఖసతంకణైః॥ 7-121-45(49878)
లంబకైశ్చ కుణిందైశ్చ క్షిప్తాః క్షిప్తాశ్చ సాత్యకిః।
నారాచైః ప్రతిచిచ్ఛేద ప్రతిపత్తివిశారదః॥ 7-121-46(49879)
అద్రీణాం భిద్యమానానామంతరిక్షే శితైః శరైః।
శబ్దేన ప్రాద్రవన్సంఖ్యే రథాశ్వగజపత్తయః॥ 7-121-47(49880)
అశ్మచూర్ణైరవాకీర్ణా మనుష్యగజవాజినః।
నాశక్నువన్నవస్థాతుం భ్రమరైరివ దంశితాః॥ 7-121-48(49881)
హతశిష్టాః సరుధిరా భిన్నమస్తకపిణ్·డికాః।
`విభిన్నశిరసో రాజందంతైశ్ఛిన్నైశ్చ దంతినః।
నిర్ధూతైశ్చ కరైర్నాగా వ్యంగాశ్చ శతశః కృతాః॥ 7-121-49(49882)
హత్వా పంచశతం యోధాంస్తత్క్షణేనైవ మారిష।
వ్యచరత్పృతనామధ్యే శైనేయః కృతహస్తవత్॥ 7-121-50(49883)
కుంజరాః సన్న్యవర్తంత యుయుధానేన మోహితాః॥ 7-121-51(49884)
అశ్మనాం భిద్యమానానాం సాయకైః శ్రూయతే ధ్వనిః।
పద్మపత్రేషుధారాణాం పతంతీనామివ ధ్వనిః'॥ 7-121-52(49885)
తతః శబ్దః సమభవత్తవ సైన్యస్య మారిష।
మాధవేనార్ద్యమానస్య సాగరస్యేవ పర్వణి॥ 7-121-53(49886)
తం శబ్దం తుములం శ్రుత్వా ద్రోణో యంతారమబ్రవీత్।
ఏష సూత రణే క్రుద్ధః సాత్వతానాం మహారథః॥ 7-121-54(49887)
దారయన్బహుధా సైన్యం రణే చరతి కాలవత్।
యత్రైష శబ్దస్తుములస్తత్ర సూత రథం నయ॥ 7-121-55(49888)
పాషాణయోధిభిర్నూనం యుయుధానః సమాగతః।
తథాహి రథినః సర్వే హియంతే విద్రుతైర్హయైః॥ 7-121-56(49889)
విశస్త్రకవచా రుగ్ణాస్తత్రతత్ర పతంతి చ।
న శక్నువంతి యంతారః సంయంతుం తుములే హయాన్॥ 7-121-57(49890)
సంజయ ఉవాచ। 7-121-58x(4569)
ఇత్యేతద్వచనం శ్రుత్వా భారద్వాజస్య సారథిః।
ప్రత్యువాచ తతో ద్రోణం సర్వశస్త్రభృతాం వరం॥ 7-121-58(49891)
సైన్యం ద్రవతి చాయుష్మన్కౌరవేయం సమంతతః।
పశ్య యోధాన్రణే భగ్నాంధావతో వై తతస్తతః॥ 7-121-59(49892)
ఇమే చ సంహతాః శూరాః పాంచాలాః పాండవైః సహ।
త్వామేవ హి జిఘాంసంత ఆద్రవంతి సమంతతః॥ 7-121-60(49893)
అత్ర కార్యం సమాధత్స్వ ప్రాప్తకాలమరిందమ।
స్వానే వా గమనే వాపి దూరం యాతశ్చ సాత్యకిః॥ 7-121-61(49894)
సంచయ ఉవాచ। 7-121-62x(4570)
తథైవం వదతస్తస్య భారద్వాజస్య సారథేః।
ప్రత్యదృశ్యత శైనేయో నిఘ్నన్బహువిధాన్రథాన్॥ 7-121-62(49895)
తే వధ్యమానాః సమరే యుయుధానేన తావకాః।
యుయుధానరథం త్యక్త్వా ద్రోణానీకాయ దుద్రువుః॥ 7-121-63(49896)
యైస్తు దుఃశాసనః సార్ధం రథైః పూర్వం న్యవర్తత।
తే భీతాస్త్వభ్యధావంత సర్వే ద్రోణరథం ప్రతి॥ ॥ 7-121-64(49897)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే ఏకవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 121 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-121-11 దుర్యోధనస్య కృతేన కర్మణా॥
5-121-12 మతిం కృత్వేత్యన్వయః॥
5-121-25 మృగమంద్రాదయో గజవిశేషాః॥
5-121-27 వామనస్య యమోపవాహ్యస్య।
సుప్రతీకస్య ఈశోపవాహ్యస్య। మహాపద్మస్య కుముదస్య కులే॥
5-121-28 అన్యేషు కులేషు పుండరీకపుష్పదంతసార్వభౌమీయేషు॥
5-121-37 క్షేపణీయైః శస్త్రైః॥
5-121-45 తతః పునర్వ్యాత్తముఖాస్తేఽశ్మవృష్టీః సమంతతః।
అయోహస్తాః శూలహస్తా దరదాస్తంకణాః ఖసాః।
లంపకాశ్చ కులిందాశ్చ చిక్షిపుస్తాంశ్చ సాత్యకిః। ఇతి ఝ.ఞ.ఘ.పాఠః॥
5-121-47 అద్రీణాం ప్రస్తరాణాం॥
5-121-121 ఏకవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.